Dịch Tả Heo Châu Phi (ASF): Dấu Hiệu Nhận Biết Sớm Và Những Lưu Ý Quan Trọng Cho Người Chăn Nuôi

Tổng quan về dịch tả heo châu Phi (ASF)

Dịch tả heo châu Phi (African Swine Fever – ASF) là một trong những dịch bệnh nguy hiểm nhất đối với ngành chăn nuôi heo hiện nay. Tại Việt Nam, ASF xuất hiện lần đầu vào tháng 2/2019 và nhanh chóng lan rộng trên toàn bộ 63 tỉnh, thành, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế, làm gián đoạn sản xuất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh thực phẩm và sinh kế của người chăn nuôi.

Đáng lo ngại hơn, dịch tả heo châu Phi hiện chưa có thuốc điều trị và chưa có vắc xin phòng bệnh hiệu quả. Virus ASF có khả năng tồn tại rất lâu ngoài môi trường, sức đề kháng cao và lây lan qua nhiều con đường khác nhau. Trong điều kiện chăn nuôi nhỏ lẻ, mật độ cao và an toàn sinh học chưa được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ bùng phát và tái phát dịch là rất lớn.

Vì vậy, việc nhận biết sớm triệu chứng ASFxử lý kịp thời là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu thiệt hại cho các cơ sở chăn nuôi.

Heo ở mọi lứa tuổi đều có nguy cơ mắc ASF

Virus ASF có thể gây bệnh trên heo ở tất cả các độ tuổi, từ heo con, heo thịt đến heo nái sinh sản. Trong đàn, nếu phát hiện sớm và cách ly kịp thời những cá thể nghi nhiễm, heo khỏe mạnh mới có cơ hội sống sót.

Dưới đây là những triệu chứng thường gặp khi heo mắc dịch tả heo châu Phi, người chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý.

Các triệu chứng lâm sàng thường gặp của dịch tả heo châu Phi

Dịch tả Heo Châu Phi

1. Triệu chứng toàn thân

  • Heo sốt cao từ 41 – 42°C

  • Chán ăn, bỏ ăn hoàn toàn

  • Mệt mỏi, ủ rũ, lười vận động, thường nằm một chỗ hoặc nằm chồng đống

  • Suy nhược nhanh, mắt lờ đờ

2. Triệu chứng tiêu hóa và hô hấp

  • Ói mửa, tiêu chảy, trong một số trường hợp phân có lẫn máu

  • Heo ho, thở khó, nhịp thở tăng nhanh

  • Nhịp tim nhanh, thở gấp

3. Triệu chứng xuất huyết và thần kinh

  • Da xuất hiện các đốm xuất huyết, bầm tím, đặc biệt ở tai, bụng, chân

  • Dáng đi xiêu vẹo, mất thăng bằng

  • Liệt chân, sung huyết đỏ ở các khớp

4. Triệu chứng sinh sản

  • Heo nái sảy thai ở mọi giai đoạn

  • Tỷ lệ chết ở heo nái rất cao, có trại lên tới 100%

5. Tử vong đột ngột

  • Heo có thể chết đột ngột, nhất là khi nhiễm chủng virus độc lực cao

  • Xác heo chết cứng rất nhanh, nhiều trường hợp trước đó trông vẫn khỏe mạnh

⏱️ Các triệu chứng thường xuất hiện trong khoảng 3 – 19 ngày sau khi nhiễm virus, tùy vào độc lực virus, đường lây truyền và sức đề kháng của heo.

Bệnh tích thường thấy khi mổ khám heo nhiễm ASF

Khi tiến hành kiểm tra bệnh tích, heo mắc dịch tả heo châu Phi thường có những biểu hiện sau:

  • Tim: tràn dịch, xuất huyết màng trong và ngoài tim

  • Máu: khó đông hoặc không đông

  • Phổi: phù phổi, xuất huyết, đông đặc một phần

  • Xoang bụng, xoang ngực: nhiều dịch thẩm xuất lẫn máu

  • Dạ dày – ruột: viêm xuất huyết, loét hoại tử

  • Gan: sưng to, xuất huyết, mép gan tù

  • Lách: sưng to, màu đỏ sẫm hoặc đen, dễ vỡ

  • Thận: xuất huyết điểm, phù màng bao

  • Hạch bạch huyết: sưng to, đỏ, chứa dịch đặc hoặc máu

  • Khớp: sưng, có thể hoại tử khớp

Lưu ý quan trọng khi chẩn đoán dịch tả heo châu Phi

Một trong những khó khăn lớn nhất của ASF là triệu chứng rất dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh truyền nhiễm khác ở heo như:

  • Dịch tả heo cổ điển (CSF)

  • Bệnh tai xanh (PRRS)

  • Tụ huyết trùng

  • Phó thương hàn

  • Đóng dấu son

  • Viêm da sưng thận do PCV2

  • APP, hồng lỵ…

Do đó, không nên chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng để kết luận. Khi phát hiện heo có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm ASF, người chăn nuôi cần:

  • Nhanh chóng cách ly đàn heo nghi nhiễm

  • Báo ngay cho cơ quan thú y địa phương

  • Tiến hành lấy mẫu xét nghiệm để có kết quả chính xác

Đặc biệt lưu ý: heo khỏi bệnh có thể trở thành vật chủ mang virus suốt đời, là nguồn lây nhiễm cực kỳ nguy hiểm cho đàn.

Khuyến cáo cho người chăn nuôi

Để giảm thiểu rủi ro từ dịch tả heo châu Phi, bà con cần:

  • Thực hiện giám sát đàn heo hằng ngày

  • Tăng cường biện pháp an toàn sinh học

  • Không giấu dịch, không tự ý xử lý heo bệnh

  • Chủ động thông báo khi phát hiện heo chết bất thường hoặc nghi nhiễm ASF

Việc phát hiện sớm và xử lý đúng quy trình không chỉ giúp hạn chế thiệt hại cho cơ sở chăn nuôi mà còn góp phần ngăn chặn dịch bệnh lây lan trên diện rộng.