Trong chăn nuôi gà thịt hiện đại, chủng ngừa vắc xin đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ đàn, giảm rủi ro dịch bệnh và tối ưu chi phí sản xuất. Tuy nhiên, không ít trường hợp đàn gà đã được tiêm phòng đầy đủ nhưng vẫn mắc bệnh, miễn dịch không đồng đều hoặc ảnh hưởng đến tăng trưởng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chương trình chủng ngừa chưa được xây dựng và thực hiện đúng cách.
Việc tuân thủ các nguyên tắc cơ bản khi lựa chọn và triển khai vắc xin sẽ giúp người chăn nuôi nâng cao hiệu quả bảo hộ đàn gà, đồng thời tiết kiệm chi phí và công chăm sóc. Dưới đây là 7 yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chủng ngừa vắc xin cho gà thịt.
Hiệu quả của bất kỳ chương trình vắc xin nào cũng phải bắt đầu từ nền tảng quản lý đàn tốt. Khi gà bị stress do mật độ cao, thông gió kém, nhiệt độ không phù hợp hoặc khẩu phần dinh dưỡng thiếu cân đối, hệ miễn dịch sẽ suy giảm, làm giảm hiệu quả đáp ứng vắc xin.
Do đó, cần đảm bảo chuồng trại thông thoáng, mật độ nuôi hợp lý, thức ăn – nước uống đầy đủ và ổn định. Đồng thời, người chăn nuôi cần nắm rõ các loại vắc xin đang lưu hành tại địa phương để chủ động xây dựng và điều chỉnh chương trình tiêm phòng phù hợp.
Vắc xin rất nhạy cảm với nhiệt độ, ánh sáng và điều kiện môi trường. Việc bảo quản không đúng cách có thể làm giảm hoặc mất hoàn toàn khả năng tạo miễn dịch.
Người chăn nuôi cần đảm bảo:
Vắc xin được bảo quản đúng nhiệt độ theo khuyến cáo
Không sử dụng vắc xin hết hạn
Tuân thủ nghiêm hướng dẫn pha trộn, sử dụng
Tránh nhiễm bẩn trong quá trình thao tác
Chỉ sử dụng vắc xin trong thời gian cho phép sau khi pha
Việc quản lý kho vắc xin khoa học giúp hạn chế lãng phí và đảm bảo hiệu quả bảo hộ cho đàn gà.
Vắc xin kích thích hệ miễn dịch và luôn tạo ra một mức độ stress nhất định cho gà. Với thời gian nuôi ngắn của gà thịt, việc tiêm phòng tràn lan, không đúng trọng điểm có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng.
Do đó, người chăn nuôi cần theo dõi sát tình hình dịch bệnh tại địa phương và khu vực lân cận. Chỉ nên chủng ngừa các bệnh có nguy cơ cao hoặc bắt buộc theo quy định, tránh tiêm phòng không cần thiết gây tốn chi phí và giảm hiệu quả chăn nuôi.
Nhiều bệnh trên gà thịt có nhiều chủng hoặc biến thể khác nhau. Việc lựa chọn vắc xin cần phù hợp với chủng mầm bệnh đang lưu hành tại địa phương.
Một số tác nhân gây bệnh có tốc độ đột biến cao, khiến vắc xin dần giảm hiệu lực theo thời gian. Vì vậy, cần thường xuyên cập nhật thông tin dịch tễ, kết hợp các phương pháp chẩn đoán để xác định đúng tác nhân gây bệnh, từ đó điều chỉnh chương trình vắc xin cho phù hợp.
Hiện nay, các loại vắc xin sử dụng cho gà thịt rất đa dạng, trong đó phổ biến nhất là:
Vắc xin sống: tạo miễn dịch nhanh và mạnh, phù hợp chủng ngừa theo nhóm nhưng có thể gây phản ứng nhẹ hoặc ảnh hưởng tăng trưởng nếu quản lý không tốt.
Vắc xin chết: an toàn hơn nhưng đáp ứng miễn dịch chậm, thường phải tiêm từng con, làm tăng chi phí.
Các loại vắc xin khác: vắc xin tiểu đơn vị, vắc xin tái tổ hợp, vắc xin độc tố… mỗi loại đều có ưu và nhược điểm riêng.
Việc hiểu rõ đặc tính từng loại vắc xin sẽ giúp người chăn nuôi lựa chọn giải pháp phù hợp nhất cho từng bệnh và từng giai đoạn nuôi.
Vắc xin phát huy hiệu quả cao nhất khi được tiêm trước thời điểm gà tiếp xúc với mầm bệnh. Không nên tiêm phòng cho đàn gà đang có biểu hiện bệnh vì sẽ làm tăng stress và giảm khả năng hồi phục.
Đối với các bệnh nhiễm sớm, có thể cân nhắc chủng ngừa cho trứng hoặc gà mới nở. Với những bệnh chịu ảnh hưởng của kháng thể mẹ truyền, thời điểm tiêm cần được tính toán phù hợp để tránh làm giảm hiệu quả vắc xin.
Phương pháp chủng ngừa ảnh hưởng lớn đến độ đồng đều miễn dịch trong đàn. Một số phương pháp phổ biến gồm:
Tiêm trứng (in-ovo)
Tiêm gà 1 ngày tuổi
Phun vắc xin tại trại giống hoặc trại nuôi
Chủng ngừa qua nước uống
Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và yêu cầu kỹ thuật riêng. Để đạt hiệu quả cao, cần đào tạo nhân sự, chuẩn hóa quy trình và đảm bảo tất cả gà đều được tiếp cận vắc xin một cách đồng đều.
Không có chương trình vắc xin nào là hoàn hảo cho mọi mô hình chăn nuôi. Tuy nhiên, khi người chăn nuôi hiểu rõ và kiểm soát tốt 7 yếu tố trên, hiệu quả chủng ngừa vắc xin cho gà thịt sẽ được nâng cao rõ rệt, góp phần giảm dịch bệnh, tăng năng suất và phát triển chăn nuôi bền vững.
Liên hệ 0909.315.719
