Nuôi hươu sao mở hướng sinh kế mới cho người dân vùng cao

Tận dụng điều kiện tự nhiên và nguồn thức ăn sẵn có, mô hình nuôi Hươu sao tại xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai đang bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực. Với ưu điểm dễ nuôi, ít dịch bệnh và sản phẩm nhung có giá trị cao, mô hình này được xem là hướng phát triển sinh kế tiềm năng cho nhiều hộ dân vùng cao.

Vật nuôi dễ thích nghi, chi phí chăm sóc thấp

Tại thôn Trại Phung, anh La Công Đức là một trong những hộ tiên phong triển khai mô hình nuôi hươu sao. Tháng 10/2025, sau khi tìm hiểu thông tin và học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương có nghề nuôi hươu phát triển như Hà Tĩnh, anh quyết định đầu tư mua hươu giống về nuôi thử nghiệm.

Ban đầu, việc lựa chọn vật nuôi mới khiến anh không ít băn khoăn bởi mô hình này chưa phổ biến tại địa phương. Tuy nhiên, sau thời gian chăm sóc và theo dõi, anh nhận thấy hươu sao khá hiền, dễ thích nghi với điều kiện khí hậu vùng núi và ít gây ảnh hưởng đến môi trường sống xung quanh.

So với nhiều vật nuôi khác như lợn hay gia cầm, hươu gần như không phát sinh mùi hôi, có thể nuôi gần khu dân cư mà không ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân. Bên cạnh đó, nguồn thức ăn của hươu rất phong phú, chủ yếu là các loại cây sẵn có tại địa phương như cỏ voi, thân cây ngô, lá chuối… Nhờ vậy, người chăn nuôi không phải đầu tư quá nhiều chi phí cho thức ăn.

Theo anh Đức, lượng thức ăn của hươu cũng không lớn. Với lượng thức ăn đủ nuôi một con trâu hoặc bò, người nuôi có thể chăm sóc khoảng 30 con hươu. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí chăn nuôi và công chăm sóc.

Thu nhập ổn định từ nhung hươu và con giống

Ban đầu, đàn hươu của gia đình anh Đức có 5 con, gồm 3 con hươu đực từ 3–5 tuổi để khai thác nhung và 2 con hươu cái phục vụ sinh sản. Giá mỗi con hươu đực khoảng 30 triệu đồng, trong khi hươu cái khoảng 20 triệu đồng.

Sau khoảng ba tháng chăm sóc, một con hươu đực trong đàn bắt đầu cho nhung. Lứa nhung đầu tiên đạt khoảng 6,3 lạng và được bán với giá hơn 11 triệu đồng. Trung bình mỗi năm, một con hươu đực có thể cho nhung hai lần, mang lại thu nhập khoảng 20–22 triệu đồng.

Tùy theo thể trạng từng con, sản lượng nhung mỗi lần có thể đạt từ 5 đến 8 lạng, thậm chí có con cho trên 1 kg nhung. Đây là nguồn thu khá cao so với nhiều mô hình chăn nuôi truyền thống tại vùng núi.

Nhận thấy hiệu quả kinh tế, anh Đức tiếp tục mở rộng quy mô chăn nuôi. Hiện nay, đàn hươu của gia đình đã tăng lên 9 con, gồm 5 con hươu cái sinh sản và 4 con hươu đực khai thác nhung.

Bên cạnh nguồn thu từ nhung, hươu cái sinh sản cũng mang lại lợi ích đáng kể. Chu kỳ sinh sản của hươu khoảng 7,5 tháng và mỗi năm có thể sinh hai lứa, mỗi lứa một con. Hươu giống sau khi nuôi khoảng một năm có thể đạt giá 22–25 triệu đồng/con, giúp người nuôi tăng thêm nguồn thu từ bán con giống.

Hình thành liên kết sản xuất, mở rộng thị trường

Nhận thấy tiềm năng của mô hình, tại xã Bảo Ái đã hình thành tổ hợp tác nuôi hươu nhằm liên kết sản xuất và chia sẻ kinh nghiệm. Ban đầu tổ hợp tác có bốn thành viên tham gia, trong đó gia đình anh Đức nuôi 9 con, ba thành viên còn lại mỗi người nuôi khoảng 2 con.

Hiện nay, sản phẩm nhung hươu của tổ hợp tác đã có doanh nghiệp đứng ra thu mua. Công ty Nhung Hươu Việt thu mua nhung với giá khoảng 1,8 triệu đồng mỗi lạng, tương đương khoảng 18 triệu đồng/kg. Ngoài ra, các hộ cũng chủ động tìm kiếm thêm thị trường tiêu thụ tại khu vực phía Bắc, nơi giá bán nhung thường cao hơn.

Theo anh Đức, khó khăn lớn nhất khi bắt đầu nuôi hươu là chi phí con giống khá cao, dao động từ 20–30 triệu đồng mỗi con. Tuy nhiên, chuồng trại nuôi hươu khá đơn giản, có thể tận dụng các vật liệu sẵn có như gỗ, tre hoặc vầu. Mỗi con hươu chỉ cần khoảng 4 m² diện tích chuồng nuôi nên không tốn nhiều đất.

Tiềm năng phát triển sinh kế bền vững

Trong quá trình chăn nuôi, đàn hươu của gia đình anh Đức chưa gặp dịch bệnh lớn. Tuy vậy, người nuôi vẫn cần chú trọng giữ chuồng trại khô ráo, vệ sinh sạch sẽ và đảm bảo nguồn thức ăn tươi xanh. Vào mùa đông, chuồng nuôi cần được che chắn để tránh gió lạnh và giữ ấm cho vật nuôi.

Thời gian tới, anh Đức dự định tiếp tục mở rộng quy mô đàn hươu và phát triển thêm thành viên tham gia tổ hợp tác hươu Việt Bảo Ái. Việc liên kết giữa các hộ chăn nuôi không chỉ giúp chia sẻ kinh nghiệm mà còn tạo điều kiện xây dựng thị trường tiêu thụ ổn định.

Từ mô hình chăn nuôi ban đầu của một hộ gia đình, nuôi hươu sao đang dần trở thành hướng phát triển kinh tế triển vọng tại địa phương. Nếu được tổ chức sản xuất bài bản và nhân rộng, mô hình này có thể góp phần tạo sinh kế bền vững, giúp người dân vùng cao nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế lâu dài.