Đảm bảo an toàn đàn vật nuôi mùa nắng nóng: Chống sốc nhiệt để giữ năng suất và giảm rủi ro dịch bệnh

Nắng nóng kéo dài đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành chăn nuôi. Không chỉ làm giảm khả năng sinh trưởng, giảm năng suất mà nhiệt độ cao còn khiến vật nuôi suy giảm miễn dịch, gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh và làm đội chi phí sản xuất.

Trong bối cảnh mùa hè năm 2026 được dự báo tiếp tục xuất hiện nhiều đợt nắng nóng gay gắt trên diện rộng, việc chủ động xây dựng các giải pháp chống nóng không còn là biện pháp ứng phó ngắn hạn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để duy trì hiệu quả chăn nuôi.

Nắng nóng tác động như thế nào đến đàn vật nuôi?

Khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng thích nghi sinh học, vật nuôi sẽ xuất hiện trạng thái stress nhiệt.

Biểu hiện thường gặp gồm:

• Giảm ăn, tăng lượng nước uống.
• Thở nhanh, nằm nhiều, giảm vận động.
• Giảm tốc độ tăng trọng.
• Suy giảm khả năng sinh sản.
• Tăng nguy cơ mắc bệnh đường tiêu hóa và hô hấp.
• Gia tăng tỷ lệ hao hụt ở vật nuôi non.

Đặc biệt, gia cầm và lợn là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất do khả năng điều hòa thân nhiệt hạn chế.

Chuồng trại mát hơn – vật nuôi khỏe hơn

Thực tế tại nhiều mô hình chăn nuôi cho thấy hiệu quả chống nóng không phụ thuộc hoàn toàn vào việc sử dụng nhiều điện hơn mà nằm ở cách tổ chức môi trường nuôi hợp lý.

Các giải pháp mang lại hiệu quả cao gồm:

Tăng thông thoáng tự nhiên

• Điều chỉnh hướng chuồng hạn chế hấp thu nhiệt.
• Giảm bề mặt hấp nhiệt trực tiếp.
• Tăng đối lưu không khí.
• Kết hợp mái che và cây xanh xung quanh khu vực chăn nuôi.

Đối với mô hình chăn thả, cây xanh không chỉ tạo bóng mát mà còn giúp ổn định vi khí hậu.

Làm mát chủ động nhưng tiết kiệm năng lượng

Các hệ thống được nhiều trang trại áp dụng:

• Quạt thông gió.
• Phun sương áp lực thấp.
• Phun nước làm mát mái.
• Tưới nền chuồng đúng thời điểm.

Tuy nhiên cần tránh lạm dụng phun nước liên tục vì độ ẩm tăng cao có thể làm phát sinh bệnh hô hấp và vi sinh vật gây bệnh.

Điều chỉnh khẩu phần theo thời tiết

Khi nhiệt độ tăng cao:

• Chuyển thời gian cho ăn sang sáng sớm và chiều tối.
• Tăng thức ăn xanh, dễ tiêu hóa.
• Bổ sung điện giải, vitamin C, vitamin tổng hợp và khoáng chất.
• Luôn đảm bảo nước sạch, mát và đủ lưu lượng.

Đây là giải pháp đơn giản nhưng có thể cải thiện đáng kể khả năng chống chịu của vật nuôi.

Chống nóng phải đi cùng phòng dịch

Nhiều hộ chăn nuôi tập trung làm mát nhưng bỏ qua nguy cơ dịch bệnh phát sinh trong mùa hè.

Nhiệt độ cao kết hợp độ ẩm bất ổn là điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Vì vậy cần thực hiện đồng thời:

• Vệ sinh, tiêu độc khử trùng định kỳ.
• Theo dõi biểu hiện ăn uống mỗi ngày.
• Cách ly sớm vật nuôi bất thường.
• Duy trì lịch tiêm phòng đầy đủ.
• Không tăng đàn khi điều kiện chuồng trại chưa đáp ứng.

Đối với trang trại quy mô lớn, cần chuẩn bị phương án dự phòng mất điện và kiểm soát mật độ nuôi để tránh hiện tượng sốc nhiệt hàng loạt.

Từ chống nóng sang quản trị rủi ro mùa hè

Biến đổi khí hậu đang khiến các đợt nắng nóng xuất hiện với cường độ cao và kéo dài hơn trước. Điều này đòi hỏi người chăn nuôi thay đổi tư duy từ “xử lý khi trời nóng” sang “thiết kế hệ thống chăn nuôi thích ứng nhiệt”.

Đầu tư cho chuồng trại thông thoáng, tự động hóa làm mát, quản lý dinh dưỡng và an toàn sinh học không chỉ giúp bảo vệ đàn vật nuôi mà còn giảm chi phí dài hạn, ổn định năng suất và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Trong điều kiện sản xuất hiện nay, đàn vật nuôi khỏe mạnh giữa mùa nắng nóng không còn phụ thuộc vào may mắn mà phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị của người chăn nuôi.

(Nguồn: nongnghiepmoitruong)